<title_newspaper="Przyjaciółka">
<title_article="Bolesław Prus">
<author_1="B. Ostrowska">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="8">
<date="1951-08-26">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
W swej pierwszej powieści pt. "Placówka" napisanej w 1885 r. wypowiada zdanie, że podstawą bytu narodowego w ujarzmionej Polsce jest lud wiejski. Chłop ma wysokie poczucie obowiązku, jest pracowity, przywiązany do ziemi. Dzięki tym zaletom wieś Polska broni się przed zachłannością kolonizacji niemieckiej, grożącej jej w tym czasie. W przeciwieństwie do chłopa, szlachta jest lekkomyślna, hulaszcza i próżniacka. Pisarz, niezmiernie czuły na krzywdę społeczną, opisuje w opowiadaniu pt „Powracająca fala" straszliwy wyzysk robotników przez fabrykanta i dostrzega powstające na tym tle sprzeczności między robotnikiem a bogacącym się z wyzysku kapitalistą. Prus widzi zło, potępia nieuczciwe metody fabrykanta, ale zarówno w tym utworze, jak i w powieściach pisarz nie uświadamia sobie, nie rozumie, że wyzysk i krzywda to właściwości ustroju kapitalistycznego i aby one zniknęły z życia, trzeba temu ustrojowi wypowiedzieć walkę. W jego opowiadanych, często występują starcy, ludzie słabi, których broni i apeluje do społeczeństwa o opiekę nad nimi. Ze szczególną serdecznością mówi o dzieciach i ich niedoli. W roku 1889 ukazuje się powieść „Lalka". Utwór ten jest obrazem życia Warszawy przed 70 laty. Olbrzymia ilość postaci z różnych środowisk, wszechstronne i dokładne przedstawienie życia i warunków ówczesnych mieszkańców stolicy, wiele ciekawych zagadnień poruszanych przez autora — składają się na tę interesującą i cenną powieść. I tu Prus jest wierny swojemu wrażliwemu na krzywdę sercu: piętnuje z oburzeniem egoizm klasowy, głupotę, pasożytnictwo i zacofanie arystokracji, i bogacącego się mieszczaństwa, chłoszcze za próżniactwa, niemoralność i bezmyślność. Z jednej strony hulaszcze, beztroskie życie sfer posiadających, a obok cierpienia i nędza miejskiej biedoty. Pisarz dostrzega pogłębiające się sprzeczności i rosnące zło, ale nie potrafił dojść do wniosku, że wyzwolenia robotnika i chłopa od nędzy i ucisku, że uzdrowienia całego życia można dokonać jedynie drogą obalenia systemu kapitalistycznego.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
